Norðurslóðir eru alvarlegt vandamál

Embla Eir Oddsdóttir hefur unnið að málefnum norðurslóða í meira en tvo áratugi. Hún hefur reynslu af einkageiranum, þverfaglegum rannsóknum og forystuhlutverkum í alþjóðlegu samstarfi og stýrir... Norðurslóðanet Íslands og er fulltrúi Íslands í lykilhópum Norðurslóðaráðsins.

‍

Segðu okkur frá þér
Ég starfaði í einkageiranum (skipaflutningar, almannatengsl, heildsölu) áður en ég hóf háskólanám árið 2003. Menntun mín hefur alltaf verið þverfagleg: Ég lærði félags- og efnahagsþróun við Háskólann á Akureyri, eitt ár við UNBC í Kanada, meistaragráðu í lögfræði, mannfræði og samfélagsfræði við LSE í London og aftur prófgráðu í heimskautarétti á Akureyri. Nú hef ég unnið að málefnum norðurslóða í yfir 20 ár.

Hvað vakti forvitni þína um norðurslóðir?
Þetta byrjaði með námi mínu í félags- og efnahagsþróun, en ferð til Síberíu breytti öllu. Að heimsækja afskekkt samfélög, verða vitni að veruleika þeirra og sjá seiglu þeirra; norðurslóðir lifnuðu skyndilega við. Þær breyttust úr ísöldu auðn og leyndardómi í menningarlegan stað.

Hvert er núverandi hlutverk þitt?
Ég er forstjóri Norðurslóðanet Íslands , starfandi formaður sendinefndar í vinnuhópi Norðurskautsráðsins um sjálfbæra þróun (SDWG), fulltrúi þjóðarinnar í sérfræðingahópi þess um félagslega, efnahagslega og menningarlega starfsemi. Þar að auki er ég hluti af nokkrum ráðgjafarhópum. Það besta við allar þessar mismunandi ábyrgðarsvið? Fjölbreytnin í verkefnum og frábæra fólkið sem ég vinn með.

Hvaða verkefni vekja áhuga þinn núna?

• Að þróa jafnréttisverkefnið á norðurslóðum (GEA V) sem er SDWG-verkefni og flaggskipsverkefni undir formennsku Norðurslóðaráðs Íslands frá 2019-2021.
• Undirbúningur fyrir aðra ráðstefnu utanríkisráðuneytisins um plastmengun í Atlantshafi.
• Að efla rannsóknarstefnu Íslendinga á norðurslóðum með Rannís.

Ein óvænt staðreynd sem fleiri ættu að vita?
Fleiri ættu að viðurkenna að norðurslóðir eru ekki bara svæði með ís og auðlindir til að vinna úr þeim, heldur heimili margra þjóða og menningarheima. Of margir taka þátt í umræðunni um norðurslóðir með mjög takmarkaðan skilning á þeim veruleika sem norðurslóðir standa frammi fyrir og áskorunum þeirra. Þar er menningarlegur kraftur og seigla sem getur verið erfitt fyrir leikmenn að skilja og virða.

Stærsta áskorunin í dag?
Mikil landfræðileg spenna er nú þegar og gæti tekið ófyrirsjáanlega stefnu. Öryggismál ráða ríkjum í umræðunni á norðurslóðum og skyggja á brýn mál eins og velferð samfélagsins og umhverfisbreytingar, sem ættu að vera í forgrunni.

Ráð þitt til ungmenna?
Vertu þverfaglegur, þar á meðal náttúruvísindi, félagsvísindi og jafnvel lögfræði. Þú þarft ekki að vita allt, en vertu opinn fyrir því að hlusta á heimamenn og læra af þeim. Sýndu samfélögum sem hafa búið hér í aldir virðingu.

‍

Síðast en ekki síst nokkrar hraðspurningar:

Hvað heldur þér áhugasömum?
Ég minni mig á að jafnvel lítil skref geta verið framfarir.

Hver veitti þér innblástur?
Teymið frá Stefansson Arctic Institute og Tero Mustonen hjá Snowchange.

Uppáhaldsminning?
Hreindýrahirðisbúðir í Síberíu.

Uppáhaldsmatur/drykkur frá norðurslóðum?
Hreindýrakjöt.

Og ein setning til að lýsa norðurslóðum?
Skelfilegt vandamál.

‍

‍

‍